خودش بوده است . شاهد آن هم اين است كه پيامبر به او نفرمود : « إنّ اللّه معي » تو نگران من نباش خدا با من است . به هر حال اثبات احتمال اوّل نيازمند دليل است ، و قائلين به آن هيچ‌گونه دليل معتبرى براى آن ارائه نكردند . در برخى از مناظره‌ها با برهان سبر و تقسيم در اين باره چنين آمده است : اگر حزن ابو بكر مورد رضاى خدا بوده چرا پيامبر خدا آن را نهى كردند و فرمودند : « لا تحزن » در حالى كه پيامبر خدا هرگز نهى از رضاى خدا نمىكنند و اگر براى رضاى خدا نبوده فضيلتى به حساب نمىآيد . « 1 » شيخ طوسى در تبيان اين گونه مىنگارد : « و قوله « لا تحزن » إن لم يكن ذمّا ، فليس بمدح بل هو نهى محض عن الخوف » ؛ « 2 » اگر بگوييم « لا تحزن » مذمّتى را دربر ندارد ، بيان‌گر هيچ نوع ثنا و ستايش هم نيست . بلكه صرفا نهى از ترس و نگرانى است . برخى از شيعيان براى تقويت احتمال دوم به پاره‌اى از شواهد و قرائن تاريخى استناد كرده‌اند كه جاى بحث و بررسى بيشترى دارد . « 3 » به نظر مىرسد كلام پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم كه به ابو بكر فرمود : « إنّ اللّه معنا » و همين‌طور فقره « فأنزل سكينته عليه » مىتواند بهترين قرينه براى شناخت ماهيت اين حزن باشد . ه ) إنّ اللّه معنا : سبب صدور اين جمله و معناى آن ، با توجه به نگرانى و حزنى كه ابو بكر را در آن لحظات فرا گرفته بود ، كاملا روشن است . پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم براى رفع نگرانى و تسكين خاطر ابو بكر اين جمله را فرمود تا او را به سمت خداوند متوجه ساخته از حزن و اندوه وى بكاهند . بنابراين منظور از معيّت خداوند ، اطلاع و آگاهى او نسبت به ايشان است ؛ كه همان معيّت عام و جهان‌شمول الهى است . و خدشه فخر رازى - كه پيش از اين در تبيين ديدگاه اهل سنت گذشت - بر اين معنا مورد قبول نيست ، زيرا درست است كه بر اساس اين معنا ، مشركان و كفّار نيز ، مشمول معيّت

--> ( 1 ) . ر . ك : محمد مفيد ، الاختصاص ، ص 96 ، 97 ؛ عيون اخبار الرضا ، ج 2 ، باب 45 ، ص 207 . ( 2 ) . التبيان ، ج 5 ، ص 223 ( 3 ) . ر . ك : جعفر مرتضى عاملى ، الصحيح من سيرة النبى الأعظم ، ج 2 ، ص 250